تکمیل پارچه فرآیند و انواع روش ها (سینجینگ، استنترینگ، آهار زنی و …)

تکمیل پارچه فرآیند و انواع روش ها (سینجینگ، استنترینگ، آهار زنی و …)

در این مقاله سعی شده فرآیند تکمیل پارچه و به طور خلاصه تولید این محصول شرح داده شود.

سلام دوستان امروز هم مثل بقیه روزهایی که از سرکار برمی‌گردم و هرکدوم از لباس­هام رو یک گوشه پرت میکنم، خودم رو روی تخت پرت کردم… چند ثانیه بعد یک چیز عجیب دیدم!

پارچه روتختی…

آره پارچه روتختی رو دیدم که خیلی جالب بافته شده بود و خیلی نرم بود!

شاید فکر کنید حالم خوب نیست! ولی نه؛ واقعا تا حالا به پارچه ها دقت نکرده بودم!

خوب بیکاری هم بی‌تأثیر نبود. ولی رفتم و راجبش خوندم و خیلی جالب بود برام اگه شما هم دوست دارید راجب پارچه و مراحل تولیدش و تکمیل پارچه بدونید ادامه مقاله رو با من همراه باشید.

تولید پارچه

الیاف

پارچه‌ها از مواد بسیار متفاوتی ساخته می‌شوند ازجمله مواد صنعتی و طبیعی به مواد اولیه سازنده پارچه الیاف گفته می‌شود. الیاف طبیعی از مواد طبیعی مانند پنبه، کتان، پشم و … به دست می‌آید و الیاف مصنوعی از موادی پلی‌استر، نایلون و… این الیاف برای تبدیل‌ شدن به مواد سازنده اولیه پارچه که نخ هستند باید مسیرهای متفاوتی را طی کنند به ‌عنوان ‌مثال پشم و پنبه تا رسیدن به مرحله ریسیده شدن باید چندین بار با مواد گوناگون شسته و حلاجی شود تا بتوان از آن‌ها در تولید نخ استفاده نمود یا مواد مصنوعی که غالباً از مواد نفسی ساخته می‌شوند باید در حرارت‌های متفاوتی گرم شده، کشیده و تابیده شوند تا بتوان از آن‌ها نخ تولید نمود.

نخ

نخ، همان رشته‌های درهم ‌تنیده‌ای هستند که برای بافت پارچه از آن استفاده می‌شود. جنس نخ در تولید پارچه و کیفیت آن نقش بسیار مهمی دارد و دسته‌بندی آن‌ها علاوه بر نوع متریال مورد استفاده در تولید خود نخ تعداد دفعات تابیده شدن و لایه‌های نخ هم بسیار مهم است. که گاهی ممکن است تعداد لایه‌های نخ به چهار لایه هم برسد.

انواع رنگ قرقره‌های نخ در جعبه چوبی

پارچه

پارچه‌ها به دو روش کلی ساخته می‌شوند، پارچه‌های کوبیده که الیاف مستقیما به ‌وسیله کوبیده شدن بر روی دیگر به پارچه تبدیل می‌شوند. مانند نمد و پارچه‌های بافته‌شده که به ‌طور کلی دو روش بافت حلقوی و تاروپودی بافته می‌شوند. که همان‌طور که از نامشان پیداست برای تولید پارچه‌های حلقوی یا بغل بسته نخ به‌صورت حلقه‌هایی که پیوسته هستند. از درون خود عبور کرده و ساختاری شبیه به تونل (مانند جوراب) را تشکیل می‌دهند. که در ادامه مراحل تولید و تکمیل پارچه این پارچه‌ها به‌وسیله دستگاه کاتر از وسط به دونیم شده و پارچه عرض باز یا یک‌لایه تولید می‌شود.

اما تا اینجا پارچه‌ها غالباً بسیار شبیه به هم هستند، مثلا پارچه‌هایی که برای لباس نوزاد تولید می‌شوند و پارچه‌هایی که لباس نظامی را تشکیل می‌دهند هر دو از الیاف پنبه و کتان تشکیل‌شده اند.

پس سفر پارچه تا تکمیل شدن هنوز ادامه داره…

تکمیل پارچه

پارچه از هر جنس و الیافی که ساخته می‌شود، باید دارای یک سری ویژگی‌های عمومی و خاص باشد. به این مرحله اتمام یا تکمیل پارچه می‌گویند. برخی از این ویژگی‌ها جنبه عمومی دارند. و برای تمام مشتریان مهم است. مانند آب نرفتن یا کوتاه نشدن پارچه بعد از شست‌وشو، سفید نشدن و ثابت بودن رنگ و طرح روی پارچه و بعضی از ویژگی‌ها و قابلیت‌های پارچه برای مصارف خاص طراحی می‌شود. که به‌عنوان‌مثال برخی از پارچه‌ها ضد آب هستند، برخی نسبت به دما مقاومت بالاتری دارند. برخی در برابر کشیده شدن و پارگی بسیار مقاوم هستند. برخی از پوشش‌های ضد باکتری برخوردارند و… که هرکدام در مصارف و صنایع متفاوتی کاربرد دارند. در ادامه به چند روش عمومی و تخصصی تکمیل پارچه اشاره خواهیم کرد.

تکمیل سطح پارچه

تکمیل سطح پارچه یا تکمیل روی پارچه (Surface finishing) یک نوع تکمیل پارچه است. که برای غالب پارچه‌ها استفاده می‌شود در این نوع تکمیل روش‌های متفاوتی وجود دارد:

1. روش کندلینگ

یا فشار زیر غلتک  درگذشته از روش‌های کلندرینگ یا غلتک کوبی استفاده می‌شده که در این روش پارچه پس از اتمام تولید از میان غلتک‌های تحت‌فشار حرکت می‌کرده و حالتی شبیه به کاغذ به پارچه می‌داده است؛ که پس از کشف و معرفی روش‌های شیمیائی استفاده از این روش به‌شدت افت کرده است.

2. روش استنترینگ

روش استفاده از دستگاه‌های استنتر نیز موجود است. که در این روش که غالباً برای پارچه‌های گرد بافت استفاده می‌شود. پارچه پس از بافته شدن توسط این دستگاه مرطوب و سپس خشک می‌شود. تا علاوه برافزایش مقاومت در برابر دما از افت عرض پارچه و ابعاد آن در هنگام شستشو جلوگیری به عمل آید.

پارچه قبل و بعد از تکمیل به روش ا

تکمیل پارچه برای جلوگیری از آب رفت

ازآنجاکه پارچه‌ها چه بافته‌شده یا کوبیده شده (مانند نمد) تولید شوند. در مراحل تولید تحت‌فشار و یا کش آمدن هستند، درحالی‌که در زمان شستشو پارچه و مخصوصاً لباس‌ها در حالت رها و آزاد بودن شسته می‌شوند. همین تفاوت در تولید و شستشو باعث آب رفت یا کاهش ابعاد پارچه بعد از شستشو یکی از معضلات اساسی صنعت نساجی است. برای کاهش این آبرفت تا زیر یک درصد روش‌های متفاوتی ابداع شد. ازجمله روش آب رفت تحت‌فشار، روش صفر-صفر، روش سنفوریزینگ و … که در ادامه به تشریح برخی از این روش‌ها خواهیم پرداخت.

1. روش (compressive shrinkage) آب رفت تحت‌فشار

در این روش که غالباً برای پارچه‌های پنبه‌ای استفاده می‌شود. پس از تولید پارچه تحت‌فشار و کشیده شدن، پارچه را به‌صورت رها و آزاد در آب شسته و خشک می‌کنند تا آب رفت پاچه به حد نهایی خود برسد و سپس اتوکرده و بسته‌بندی می‌شود.

2. روش صفر-صفر (zero-zero)

در این روش پارچه خیس به‌ وسیله غلتک‌های متفاوتی و عمدتاً پلاستیکی به ‌شدت تحت‌فشار قرار می‌گیرد تا فاصله الیاف آن کاهش یابد و از آبرفت پارچه در هنگام شستشو جلوگیری شود. از این روش بیشتر برای پارچه‌های کوبیده شده استفاده می‌شود البته این روش برای سایر پارچه‌ها نیز تا 16 درصد آب رفت ایجاد می‌کند.

3. روش سنفوریزینگ

در این روش تکمیل پارچه که غالباً برای پارچه‌های بافته‌شده استفاده می‌شود. پارچه پس از شستشو با مواد شیمیائی خاص تحت بخار و فشار نوار نقاله پلاستیکی قرار می‌گیرد تا فاصله بین الیاف کاهش یابد.

تکمیل با آهار زنی پارچه (Starch finishing)

این روش سنتی که بیشتر برای پارچه‌های کنان و ریون استفاده می‌شود. با اینکه ماندگاری زیادی ندارد اما بسیار پرطرفدار است. در این روش که اصطلاحاً آهارزنی نیز گفته می‌شود موادی که خاصیت براق‌کنندگی سفت کنندگی دارند. مانند محلول نشاسته یا سایر محلول‌های شیمیائی مانند پلی وینیل الکل یا پلی وینیل اسید بر روی پارچه اسپری می‌شود. به پارچه اضافه می‌شود تا علاوه برافزایش جلوه بصری پارچه از تا خوردن آن جلوگیری شود و کار کردن با پارچه راحت‌تر باشد و همچنین پارچه شق‌ورق‌تر به نظر برسد.

تکمیل اسیدی قلیایی پارچه ها

در این روش با استفاده از مواد شیمایی اسیدی و قلیایی پارچه تحت شستشو قرار می‌گیرد. تا علاوه بر تثبیت شرایط و ابعاد، کیفیت پارچه بالاتر رفته، کشسانی آن افزایش پیدا کند. و برای برخی شرایط آب و هوایی مقاومت بیشتری داشته باشد. برای انجام این روش تکمیل پارچه متدهای زیادی مانند روش مرسیزه کردن، استفاده از سود پرک یا سود سوزآور (کاستیک سودا) وجود دارد. مثلاً در روش مرسریزه کردن که از نام کاشف (John Mercer) الهام گرفته شده است. پنبه یا کتان پس از عبور از محلول‌های قلیایی دچار تغییر سایز شده و فشردگی قابل‌توجهی در الیاف آنها پدیدار می شود.

تکمیل پارچه با نرم‌کننده‌ها

یکی از مهم‌ترین روش‌های تکمیل پارچه، تکمیل با نرم‌کننده‌ها است؛ زیرا این امر که پارچه ها در هنگام لمس نرم به نظر برسند؛ تأثیر روانی بسیار زیادی برای مصرف‌کننده‌های نهایی صنعت پوشاک دارد. اصولاً پارچه‌ها و علی‌الخصوص الیاف طیبی به‌طور نرمال نرم هستند. اما در هنگام تولید تحت تأثیر فشار و مواد شیمیایی مختلف دچار سختی و سفتی می‌شوند. که این سفت شدن در صورتی که جبران نشود. و کیفیت طبیعی الیاف بازگردانده نشود. می‌تواند تأثیر بدی بر روی مشتری نهایی داشته باشد. به‌عنوان‌مثال پارچه‌های پنبه‌ای بکار رفته در لباس نوزادان درصورتی‌که در هنگام لمس خشک و سفت احساس شوند حس کیفیت پایین و نامرغوب بودن را به مشتری می‌دهد. این امر با استفاده از شستشو با مواد نرم‌کننده می‌تواند به‌راحتی جبران شود.

استفاده از نرم کننده برای تکمیل کردن پارچه

مقاوم‌سازی پارچه

در این نوع تکمیل، پارچه‌ها با استفاده از مواد مختلف در برابر آب، مواد شیمیائی، چربی، چرک شدن، خاک و… مقاوم‌سازی می‌شوند. به‌عنوان‌مثال برای دو برابر ضد آب شدن یا مقاومت در برابر جذب چربی پارچه‌ها باید با استفاده از پلیمرهای فلوروکربن مقاوم شوند؛ که همین ماده در برابر آثار کثیفی یا چرک شدن یا حتی جذب خاک نیز از پارچه محافظت می‌کند.

ضدحریق سازی و مقاوم‌سازی در برابر حرارت

برای مقاوم‌سازی پارچه‌ها در برابر حرارت از مواد شیمیایی متفاوتی استفاده می‌شود؛ که با استفاده از این مواد پارچه‌ها در برابر سوختن سریع و شعله ور شدن مقاومت بیشتری از خودشان نشان می‌دهند. برای استفاده‌هایی مانند عایق‌های حرارتی، لباس آتش‌نشان‌ها، لوله‌های آتش‌نشانی و … استفاده می‌شوند.

این مقاوم سازها از مواد بر پایه نفت و پلیمرها یا سایر مواد شیمیائی مانند ترکیبات کلورین و کربن، ترکیباتی از فسفوروس برومین هستند.

پارچه های مقاوم به سوختن

پارچه‌های ضد الکتریسیته ساکن و ضد غبار

از این پارچه‌ها در مصارف صنعتی استفاده می‌شود. یا کاربردهای نظامی دارند. به‌عنوان‌مثال فردی که با گاز یا رنگ‌های اشتعال‌زا سروکار زیادی دارد. نیاز به پارچه‌ای دارد که الکتریسیته ساکن را جذب نکرده و موجبات اشتعال را فراهم نکند. یا نظامیان در هنگام عملیات از گردوخاک در امان بمانند. این بحث زمانی مهم‌تر می‌شود که بدانیم ؛ الیاف مصنوعی درصورتی‌که به گردوغبار آلوده شوند تمیز کردن آن‌ها کار بسیار دشوارتری نسبت به مواد طبیعی و سلولوزی است. جهت جلوگیری از بروز الکتریسیته ساکن در لباس باید مقدار رطوبت آن پارچه کنترل شود. که به کمک مواد شیمیائی این امر امکان‌پذیر است؛ و برای جلوگیری و مقاوم‌سازی پارچه‌ها در برابر جذب گردوغبار از ترکیباتی بر پایه هیدروکسید، اتوکشی و … استفاده می‌شود.

تکمیل پارچه با مقاوم‌سازی در برابر اشعه یو وی، میکروب‌ها و حشرات

همان‌طور که گفته شد اشعه یو وی می‌تواند باعث آسیب به الیاف پارچه شود. و بافت آن را از بین ببرد، همین‌طور در برخی از مصارف ویژه پارچه مانند روتختی‌های بیمارستان، لباس‌های بیماران و … بهتر است از پارچه‌های مقاوم به باکتری و میکروب‌ها استفاده گردد. قبلا از ترکیبات نقره برای این مصارف استفاده می‌شد. مانند نانو سیلورها (مولکول‌های در سایز نانو از ترکیبات نقره). که بعدها کشف شد ین ترکیبات می‌تواند باعث بروزی برخی بیماری‌ها گردد. این مواد امروزه با مواد ساخته‌شده بر پایه پلیمر جایگزین شده‌اند. که این امر علاوه بر ضد میکروب کردن این الیاف خاصیت‌های ضد اشعه یو وی و همین‌طور ضد برخی حشرات را به آن‌ها داده است.

ورود حشرات ممنوع

 تکمیل پارچه‌های دنیم (جین)

تکمیل پارچه‌های دنیم یک کار زیبایی شناسانه است. زیرا که علاوه بر جلوگیری از آب رفت و مقاوم‌سازی آن‌ها باید از رنگ آن‌ها نیز محافظت شود. که این کار معمولاً با شستشوی این پارچه‌ها با روش‌های سنگ شویی، شن شویی، آنزیم‌ها سلولوز، سودیوم هیپوکلوراید، پوتاسیوم پرمنگنات، پروکسید هیدروژن، اوزون، لیزر، و … است.

پارچخ دنیم یا جین برای شلوار
پارچه لی (دنیم)

تکمیل پارچه سینجینگ با پرز سوزی (singeing)

در برخی پارچه‌ها پس ز تولید پرزهایی از پارچه باقی می‌ماند که سطح پارچه را ناصاف کرده و از زیبایی آن می‌کاهد برای رفع این مشکل پارچه‌ها را با سرعت و حرارت کنترل‌شده تحت شعله قرار می‌دهند. تا آن پرزها از بین برود و زیبایی پارچه تضمین گردد.  با توجه به تمام توضیحات بیان‌شده؛ می‌توان تأثیر و اهمیت مرحله تکمیل پارچه را در مراحل تولید پارچه درک کرد.

پروسه سینجینگ برای کاهش پرز پارچه

اگه دوست دارید بیشتر راجب پارچه ها و انواع اونا بدونید. مقاله های سایت رو دنبال کنید.

دیدگاهتان را بنویسید