تاریخچه کهن پارچه کتان و انواع آن

تاریخچه کهن پارچه کتان و انواع آن

در مقاله فوق سعی شد پارچه کتان، ویژگی‌های آن و صنایع استفاده‌کننده مورد تحلیل قرار گیرد.

-سلام خسته نباشید … آقا سه متر از پارچه ک … کت… کتاا…

+پارچه کتان خانم؟

-آره قرمز باشه … سه متر بی‌زحمت بهم بدین…

+چه مدل کتان می‌خواهید خانم؟ کتان کش … کتان کاغذی … کتان نخی؟

-چه مدل؟ نمی‌دو نم آقا اصلاً پارچه کتان چی هست؟

+کتان یک نوع پارچه با الیاف گیاهی است؛ که از گیاه کتان یا فلکس (Flax) به دست می­آید. این پارچه به دلیل معتدل بودن جنس آن و جذب رطوبت بالا در تمامی فصول استفاده می‌شود.

-چه جالب آقا بازم میشه راجبش بهم بگید؟

+بله خانم حتماً…

واژه کتان از کجا آمده

اما اینکه این واژه به چه معناست و در زبان‌های متفاوت از چه چیزی گرفته‌شده است؟ در زبان فارسی و در کتاب فرهنگ فارسی معین آمده است که: ((گیاهی است با ساقه‌های باریک و بلند و برگ‌های باریک و نوک‌تیز و گل‌هایی به رنگ آبی یا سفید. از دانه‌های این گیاه روغن گرفته می‌شود و از الیاف آن برای بافت پارچه استفاده می‌شود.)) و در زبان انگلیسی به این پارچه لینن (Linen) گفته می‌شود که ریشه این کلمه از واژه یونانی (linon) گرفته‌شده است. که به معنای گیاه فلکس است (flax) که الیاف کتان از آن گرفته می‌شود.

گیاه کتان - گل کتان - تخم کتان
تشریح گیاه کتان

تاریخچه

ازآنجایی‌که دانستن این موضوع که چیزی که هم‌اکنون از آن استفاده می‌کنیم؛ از کجا آمده است و از چه زمانی از این پارچه استفاده می‌شده برایمان جذاب است بهتر است بدانیم که، این پارچه از مصنوعات بسیار قدیمی و تاریخی است. آقای باتلر در مقاله خود با عنوان «لباس‌ها انسان را ساختند» عنوان می‌کند. که اولین یافته‌های بشر که به کتان ارتباط دارد. در غاری در گرجستان پیداشده که مربوط به سی‌وشش هزار (36000) سال پیش بوده است؛ و نمونه‌های دیگر این پارچه با قدمت حدود هشت هزار سال پیش در سوئیس کشف‌شده، در ادامه سیر تاریخی، این پارچه برای مومیایی کردن در مصر باستان نیز مصرف می‌شده است و مصرف این پارچه تا هم‌اکنون نیز ادامه دارد.

جالب است بدانیم که پارچه کتان در ادیان مختلف نیز آمده مثلاً در کتاب مسیحیت در چندین جا از این پارچه یادشده؛ یا مثلاً در دین یهود تنها قانونی که برای استفاده از چند الیاف برای ساخت یکپارچه آمده است؛ استفاده از تاروپود پشم و کتان برای ساخت پارچه است که به آن «شتناز» میگویند.

کتان قدیمی کشف شده در گرجستان
کتان کشف شده در گرجستان

ویژگی‌های کتان

این پارچه همان‌طور که گفته شد از الیاف گیاه کتان به دست می‌آید که بومی کشورهای اروپای شرقی و حوزه مدیترانه، هند و ایتالیا است، اما هم‌اکنون بزرگ‌ترین تولیدکنندگان این محصول چین، کانادا، آرژانتین و … هستند.

 ارتفاع ساقه این گیاه بین 65 تا 100 سانتی‌متر است. طول برگ این گیاه حدود 2.5 تا 4 سانتی‌متر است، دارای گل‌هایی به رنگ‌های آبی، بنفش و سفید است.

پارچه کتان از الیاف به هم تنیده شده این گیاه که در ساقه بزرگ آن رشد می‌کند به دست می‌آید. به‌طوری‌که پس از برداشت با استفاده از مواد شیمیایی پوسته بیرونی ساقه را حل نموده تا الیافی که بین مغز چوبی و پوسته قرار دارد قابل‌دسترس باشند. این الیاف پس از به هم تنیده شدن ساختار بسیار قدرتمندی را تشکیل می‌دهد که حتی در تولید محصولات متفاوتی مانند حوله، کیف، پارچه مبل و حتی کفش نیز می‌توان از آن استفاده نمود.

ازآنجایی‌که علاوه بر پارچه از تخم این گیاه برای روغن‌گیری و استفاده‌های درمانی نیز استفاده می‌شود. این گیاه دارای گونه‌های متفاوتی است که مصارف گوناگونی در صنایع مختلف دارد؛ مانند استفاده در کاغذ سیگار، نخ بخیه، کاغذ اسکناس، حوله، روکش صندلی و…

چاپ پول با کاغذ کتان
چاپ پول با کاغذ کتان

انواع پارچه کتان

همان‌طور که بیان شد کتان در صنایع مختلف کاربردهای متفاوتی دارد و در صنعت نساجی نیز از این الیاف پارچه‌های متفاوتی تهیه می‌شود؛ که به‌عنوان‌مثال می‌توان از:

پارچه کتان ساده، کتان شلواری، کتان کاغذی، کتان پنبه‌ای، کتان نخی و کتان کشی و … نام برد.

از سایر ویژگی‌های پارچه کتان می‌توان به: رنگ‌پذیر بودن فوق‌العاده، راحتی شستشو، مقاومت در برابر پارگی و ساییدگی، قابلیت تحمل فشار بالا، مقاومت در برابر اسید، مقاومت در برابر بیدزدگی اشاره کرد.

تنواع پارچه کتان
انواع پارچه کتان

پارچه کتان ساده

کتان ساده تمام ویژگی‌های پارچه‌های پنبه‌ای را دارا هستند. با این تفاوت که به علت وجود بلوره‌های ریز در این پارچه، این پارچه براق‌تر از پارچه‌های پنبه‌ای به چشم می‌آید و به دلیل تفاوت ساختار نسبت به پنبه زودتر آب را جذب نموده و زودتر خشک می‌شود.

پارچه کتان شلواری

ازآنجایی‌که این پارچه دارای منافذ است قابلیت تنفس را به پارچه می‌دهد. که از گرم شدن استفاده‌کننده لباس جلوگیری می‌کند. و همین‌طور به خاطر مقاومت بالای الیاف کتان که آسانی پاره نمی‌شود. به دلیل ساختار قوی و قابلیت شست و شوی بالا و تمیز شدن، این پارچه در دوخت شلوارهای مردانه بسیار مورداستفاده قرار می‌گیرد.

این پارچه شلواری در رنگ‌های گوناگون در بازار موجود است. و همواره مورداستفاده شیک پوشان قرار می‌گیرد.

پارچه کتان مناسب برای شلوار

پارچه کتان کاغذی

این نوع پارچه یکی دیگر از محصولات کتان است. که به خاطر نازک بودن این نوع پارچه در تولید پیراهن و لباس‌های خنک مورداستفاده قرار می‌گیرد. ازآنجایی‌که این نوع پارچه به‌راحتی چروک می‌شود. طراحی‌های خاص و زیبایی بر اساس این خاصیت پارچه بخصوص در تولید شومیزهای مردانه وجود دارد. البته این چروک‌ها به‌راحتی و حتی با کشیدن دست خیس بر روی آن‌ها صاف می‌شوند.

جنس کتان کاغذی در هنگام لمس بسیار به کاغذ شبیه بوده است. و حتی در صورت تا کردن صدایی شبیه به تا کردن کاغذ را نیز می‌دهد.

پارچه کتان پنبه‌ای

کتان و پنبه هر دوپارچه‌های مقاوم، خنک، نرم و زیبایی هستند. که از الیاف طبیعی ساخته می‌شوند؛ که البته پارچه‌های پنبه‌ای گرمی بیشتر و لطافت بیشتری نسبت به پارچه‌های کتانی دارند. و از طرف دیگر مقاومت پارچه‌های کتانی همان‌طور که گفته شد. بالاتر نسبت به پاچه‌های پنبه‌ای است.

تولیدکنندگان به‌منظور بهره‌وری از قابلیت هر دوپارچه و خصوصیت و ویژگی‌های آن‌ها از ترکیب این دو الیاف پارچه‌های کتان پنبه را تولید نمودند. تا به‌عنوان‌مثال در پارچه‌های نظامی علاوه بر بالا بردن مقاومت پارچه به دلیل قابلیت‌های کتان، از نرم‌تر بودن آن در برخورد با بدن و گرم بودن این پارچه اطمینان حاصل شود.

پارچه کتان مناسب برای شومیز
پارچه کتان پنبه ای

پارچه کتان کشی

کتان کشی، همان پارچه کتان است که با نخ‌های کشی بافته‌شده است و عموماً در تولید شلوار و لباس‌های اداری مورداستفاده قرار می‌گیرد؛ زیرا که مقاومت بالا، قابلیت شستشوی زیاد، قابلیت مشایی و عدم فشار به بدن و خوش‌فرم بودن بیشتر را نسبت به پارچه‌های کتان ساده دارند.

پارچه کتان کش
پارچه کتان کش

این پست دارای یک نظر است

دیدگاهتان را بنویسید